Hàn và cắt kim loại xuất hiện phổ biến tại nhà máy cơ khí, công trường xây dựng, xưởng bảo trì, đóng tàu và nhiều cơ sở sản xuất. Tuy nhiên, chỉ một tia lửa rơi vào vật liệu dễ cháy, một bình khí bố trí không đúng vị trí hoặc thao tác trong khu vực thiếu thông gió cũng có thể tạo ra sự cố nghiêm trọng.
Chính vì vậy, huấn luyện an toàn hàn cắt kim loại cần tập trung vào khả năng nhận diện và kiểm soát nguy cơ trước, trong và sau khi thực hiện công việc. Đặc biệt, công việc hàn cắt kim loại nằm trong nhóm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động theo danh mục được ban hành kèm Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH.
Vì Sao Hàn Cắt Kim Loại Là Công Việc Nguy Cơ Cao?
Vì Sao Hàn Cắt Kim Loại Là Công Việc Nguy Cơ Cao?
Quá trình hàn tạo ra nhiệt độ cao, tia lửa, kim loại nóng chảy, bức xạ quang học và khói hàn. Với hàn hoặc cắt sử dụng khí, người lao động còn phải làm việc với bình khí nén, dây dẫn và thiết bị có khả năng phát sinh cháy nổ.
Các nguy cơ chính gồm:
- Cháy và nổ.
- Bỏng do kim loại nóng chảy.
- Điện giật.
- Tổn thương mắt do hồ quang.
- Hít phải khói và khí hàn.
- Thiếu oxy trong không gian hạn chế.
- Nổ bình hoặc sự cố hệ thống khí.
- Vật nóng gây cháy âm ỉ sau khi kết thúc công việc.
Do đó, người thợ không chỉ cần biết tạo mối hàn đạt yêu cầu mà còn phải biết tổ chức khu vực làm việc an toàn.
Ai Cần Huấn Luyện An Toàn Hàn Cắt Kim Loại?
Không chỉ thợ hàn mới cần hiểu về an toàn.
Tùy tổ chức công việc, những đối tượng cần được đào tạo hoặc phổ biến kiến thức phù hợp có thể gồm:
- Thợ hàn điện.
- Thợ hàn khí.
- Người thực hiện cắt kim loại.
- Nhân viên bảo trì.
- Người sử dụng thiết bị hàn cắt di động.
- Người giám sát công việc nóng.
- Người phụ trách an toàn.
- Người cảnh giới cháy.
- Người thực hiện hàn trong không gian hạn chế.
Do hàn cắt kim loại thuộc danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý yêu cầu huấn luyện đối với người trực tiếp thực hiện công việc này.
Nội Dung Huấn Luyện Cần Tập Trung Vào Những Gì?
Một khóa huấn luyện an toàn hàn cắt kim loại hiệu quả phải kết hợp kiến thức pháp luật, nhận diện nguy cơ và thực hành tại hiện trường.
Nhận Diện Mối Nguy
Trước khi hàn, người lao động cần biết kiểm tra:
- Vật liệu dễ cháy gần khu vực.
- Đường ống hoặc bồn chứa.
- Hóa chất tồn dư.
- Không gian kín.
- Khả năng thông gió.
- Tình trạng thiết bị.
- Nguồn điện.
- Bình khí và dây dẫn.
- Người đang làm việc xung quanh.
Nhận diện trước giúp kiểm soát nguy cơ thay vì xử lý sau khi sự cố đã xảy ra.
An Toàn Khi Hàn Điện
Hàn điện có nguy cơ điện giật, bỏng và tổn thương do hồ quang.
Người lao động cần được hướng dẫn:
- Kiểm tra máy hàn trước khi sử dụng.
- Kiểm tra dây dẫn và kìm hàn.
- Không sử dụng dây có lớp cách điện hư hỏng.
- Bảo đảm đấu nối phù hợp.
- Không thao tác điện khi tay hoặc thiết bị ẩm ướt.
- Ngắt nguồn trước khi sửa chữa.
- Sử dụng mặt nạ và găng tay phù hợp.
- Che chắn hồ quang để bảo vệ người xung quanh.
Đặc biệt, môi trường ẩm, chật hẹp hoặc có nhiều kết cấu kim loại có thể làm tăng mức độ nguy hiểm.
An Toàn Khi Hàn Và Cắt Bằng Khí
Hệ thống oxy và khí cháy đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt.
Trước khi làm việc cần kiểm tra:
- Bình khí.
- Van bình.
- Đồng hồ giảm áp.
- Ống dẫn.
- Mối nối.
- Mỏ hàn hoặc mỏ cắt.
- Thiết bị chống cháy ngược khi áp dụng.
- Khả năng rò rỉ.
Bình khí cần được bố trí chắc chắn, tránh va đập và nguồn nhiệt không phù hợp. Người lao động cũng phải biết quy trình mở, đóng van và xử lý khi phát hiện rò khí.
Kiểm Soát Cháy Nổ Khi Thực Hiện Công Việc Nóng
Tia lửa từ hoạt động hàn cắt có thể bay xa khỏi vị trí thao tác. Vì vậy, khu vực tưởng như không liên quan vẫn có thể phát sinh cháy.
Trước khi hàn cần:
- Di chuyển vật liệu dễ cháy khỏi khu vực.
- Che chắn vật liệu không thể di chuyển.
- Kiểm tra mặt dưới hoặc phía sau vị trí hàn.
- Chuẩn bị phương tiện chữa cháy phù hợp.
- Bố trí người giám sát khi cần.
- Kiểm soát tia lửa và xỉ nóng.
- Kiểm tra khu vực sau khi kết thúc.
Đối với công việc nóng tại khu vực có nguy cơ cháy nổ cao, doanh nghiệp nên áp dụng hệ thống giấy phép làm việc phù hợp với quy trình quản lý nội bộ.
Nguy Cơ Từ Khói Hàn Và Khí Độc
Khói hàn chứa các hạt và chất phát sinh phụ thuộc vào kim loại nền, que hàn, lớp phủ và phương pháp hàn.
Mức phơi nhiễm còn phụ thuộc vào:
- Không gian làm việc.
- Thời gian hàn.
- Hệ thống thông gió.
- Vật liệu được hàn.
- Lớp sơn hoặc lớp phủ bề mặt.
- Tư thế của người thợ so với luồng khói.
Biện pháp ưu tiên là kiểm soát khói tại nguồn bằng thông gió hoặc hút cục bộ phù hợp. Phương tiện bảo vệ hô hấp chỉ nên được lựa chọn sau khi đánh giá đúng tác nhân cần kiểm soát.
Hàn Cắt Trong Không Gian Hạn Chế Nguy Hiểm Hơn Như Thế Nào?
Hàn Cắt Trong Không Gian Hạn Chế Nguy Hiểm Hơn Như Thế Nào?
Hàn trong bồn, bể, hầm hoặc không gian kín có thể đồng thời tồn tại nhiều nguy cơ:
- Thiếu oxy.
- Tích tụ khí độc.
- Cháy nổ.
- Điện giật.
- Khói hàn tích tụ.
- Khó thoát nạn.
- Khó tiếp cận người bị nạn.
Trong những trường hợp này, chỉ có kỹ năng hàn là chưa đủ. Doanh nghiệp phải kiểm soát đồng thời yêu cầu của công việc nóng và yêu cầu làm việc trong không gian hạn chế.
Cần xem xét:
- Đo khí trước khi vào.
- Thông gió.
- Cô lập các nguồn nguy hiểm.
- Người giám sát bên ngoài.
- Phương án cứu nạn.
- Phương tiện liên lạc.
- Giấy phép làm việc.
- Điều kiện dừng công việc.
Phương Tiện Bảo Vệ Cá Nhân Cho Thợ Hàn
Tùy phương pháp hàn và điều kiện làm việc, người lao động có thể cần:
- Mặt nạ hàn.
- Kính bảo vệ.
- Găng tay hàn.
- Quần áo chống tia lửa và nhiệt.
- Giày bảo hộ.
- Tạp dề hoặc ống tay bảo vệ.
- Phương tiện bảo vệ hô hấp khi cần.
- Bảo vệ thính giác tại khu vực có tiếng ồn cao.
Trang phục không phù hợp có thể bắt lửa hoặc làm tăng mức độ bỏng khi kim loại nóng chảy bắn vào cơ thể.
Quy Trình An Toàn Trước Khi Bắt Đầu Hàn Cắt
Doanh nghiệp có thể xây dựng checklist trước công việc với các nội dung:
- Xác nhận người thực hiện đã được phân công.
- Kiểm tra điều kiện khu vực.
- Loại bỏ vật liệu dễ cháy.
- Kiểm tra máy hàn hoặc bộ thiết bị khí.
- Kiểm tra dây điện, dây dẫn khí và đầu nối.
- Chuẩn bị bình chữa cháy.
- Kiểm tra thông gió.
- Trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ.
- Thiết lập rào chắn và biển cảnh báo.
- Thực hiện giấy phép công việc nóng khi quy trình yêu cầu.
Checklist nên được kiểm tra thực chất tại hiện trường thay vì ký xác nhận trước khi khảo sát.
Huấn Luyện Thực Hành Nên Có Nội Dung Gì?
Đào tạo thợ hàn sẽ hiệu quả hơn khi học viên được thực hành các tình huống thực tế.
Nội dung nên bao gồm:
- Kiểm tra máy hàn.
- Kiểm tra bình khí và phụ kiện.
- Nhận diện dây dẫn hư hỏng.
- Sắp xếp khu vực hàn.
- Sử dụng phương tiện bảo vệ.
- Xử lý rò khí.
- Ứng phó khi xuất hiện cháy.
- Dừng thiết bị trong tình huống bất thường.
- Sơ cứu bỏng và tai nạn điện ở mức phù hợp với vai trò.
Sau đào tạo cần đánh giá cả kiến thức và khả năng áp dụng tại hiện trường.
Những Hành Vi Không An Toàn Cần Loại Bỏ
Một số thói quen rất dễ dẫn đến sự cố:
- Hàn gần vật liệu dễ cháy mà không che chắn.
- Sử dụng dây điện bị bong lớp cách điện.
- Dùng thiết bị rò khí.
- Để bình khí không được cố định.
- Tự ý sửa van hoặc thiết bị khi không đủ chuyên môn.
- Hàn trên bồn chứa chưa được làm sạch và kiểm soát nguy cơ.
- Không sử dụng mặt nạ hàn.
- Hàn trong khu vực kín mà không đánh giá khí.
- Bỏ đi ngay sau khi hàn mà không kiểm tra nguy cơ cháy âm ỉ.
Việc phát hiện những hành vi này cần được thực hiện thường xuyên trong quá trình giám sát hiện trường.
Doanh Nghiệp Cần Quản Lý Hồ Sơ Huấn Luyện Ra Sao?
Doanh Nghiệp Cần Quản Lý Hồ Sơ Huấn Luyện Ra Sao?
Vì hàn cắt kim loại thuộc công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ người thực hiện và hồ sơ liên quan.
Nên theo dõi:
- Danh sách thợ hàn.
- Công việc thực tế.
- Kết quả huấn luyện.
- Kết quả kiểm tra.
- Hồ sơ hoặc thẻ an toàn thuộc trường hợp áp dụng.
- Lịch huấn luyện định kỳ.
- Quy trình công việc nóng.
- Nhật ký kiểm tra thiết bị.
- Hồ sơ kiểm tra phương tiện bảo vệ.
Khi người lao động thay đổi công nghệ hàn hoặc chuyển sang môi trường có nguy cơ khác, doanh nghiệp cũng cần đánh giá nhu cầu hướng dẫn, huấn luyện bổ sung.
Kết Luận
Huấn luyện an toàn hàn cắt kim loại phải giúp người lao động hiểu rằng nguy hiểm không chỉ nằm ở mỏ hàn. Cháy nổ, điện giật, khói hàn, bình khí, không gian hạn chế và vật liệu xung quanh đều có thể trở thành nguyên nhân gây tai nạn.
Do hàn cắt kim loại thuộc danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, doanh nghiệp cần tổ chức huấn luyện đúng đối tượng, kết hợp thực hành và duy trì kiểm soát tại hiện trường. Khi công việc nóng được quản lý từ trước khi phát sinh tia lửa cho đến sau khi hoàn thành, khả năng xảy ra sự cố mới được giảm thiểu một cách thực chất.
Thông tin liên hệ
Trung Tâm An Toàn Lao Động
Địa chỉ: Lầu 3, Lô T2-1.2, Đường D1, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. HCM
Email: info@trungtamantoanlaodong.com
Hotline: 0934900057
Website: trungtamantoanlaodong.com
Về tác giả
Thêm bình luận