Huấn Luyện An Toàn Vận Hành Xe Nâng Đúng Quy Định

Xe nâng được sử dụng rộng rãi trong nhà máy, kho hàng, trung tâm logistics, công trường và cơ sở sản xuất. Khả năng nâng và di chuyển hàng hóa với khối lượng lớn giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể nhân lực, nhưng đồng thời xe nâng cũng có thể gây lật xe, rơi hàng, va chạm hoặc cán người nếu người điều khiển thiếu kỹ năng.

Vì vậy, huấn luyện an toàn vận hành xe nâng cần được thực hiện trước khi người lao động được bố trí trực tiếp điều khiển thiết bị. Khóa học không nên chỉ tập trung vào kỹ năng lái mà phải giúp học viên hiểu tải trọng, tâm tải, độ ổn định của xe, nguyên tắc nâng hạ và cách kiểm soát nguy cơ trong môi trường làm việc thực tế.

Huấn Luyện An Toàn Vận Hành Xe Nâng Là Gì?

Huấn Luyện An Toàn Vận Hành Xe Nâng Là Gì?

Đây là quá trình đào tạo kiến thức và kỹ năng cần thiết để người lao động có thể vận hành xe nâng an toàn trong phạm vi công việc được giao.

Nội dung đào tạo thường bao gồm:

• Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của xe nâng.
• Nhận diện nguy cơ trong quá trình vận hành.
• Kiểm tra xe trước khi sử dụng.
• Kỹ thuật lấy, nâng và đặt hàng.
• Nguyên tắc di chuyển có tải và không tải.
• Kiểm soát tải trọng và tâm tải.
• Làm việc trên đường dốc.
• An toàn tại giao lộ và khu vực có người đi bộ.
• Xử lý tình huống bất thường.
• Kiểm tra và đỗ xe sau ca làm việc.

Mục tiêu cuối cùng là giúp người vận hành hiểu giới hạn của thiết bị và không đưa xe vào trạng thái mất ổn định.

Vận Hành Xe Nâng Có Phải Công Việc Yêu Cầu Nghiêm Ngặt Về An Toàn?

Đối với xe nâng thuộc phạm vi pháp luật quy định là máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, người trực tiếp vận hành thuộc trường hợp cần đặc biệt lưu ý về huấn luyện.

Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH hiện vẫn được Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật ghi nhận còn hiệu lực và liệt kê xe nâng hàng dùng động cơ có tải trọng nâng từ 1.000 kg trở lên trong danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động.

Đồng thời, Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH xác định công việc chế tạo, lắp ráp, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, tháo dỡ, kiểm tra, kiểm định và giám sát hoạt động của máy, thiết bị thuộc danh mục nghiêm ngặt là công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động.

Do đó, người vận hành xe nâng thuộc trường hợp này cần được xác định đúng nhóm huấn luyện và hoàn thiện yêu cầu về chuyên môn trước khi bố trí làm việc.

Người Vận Hành Xe Nâng Thuộc Nhóm Huấn Luyện Nào?

Theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, nhóm 3 là người lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động.

Với người vận hành xe nâng thuộc phạm vi nêu trên, chương trình huấn luyện nhóm 3 phải tập trung vào cả kiến thức chung và nội dung chuyên ngành liên quan trực tiếp đến thiết bị.

Thời gian huấn luyện lần đầu đối với nhóm 3 tối thiểu 24 giờ, bao gồm cả thời gian kiểm tra. Sau khi người lao động được huấn luyện và kiểm tra đạt yêu cầu, việc cấp thẻ an toàn được thực hiện theo quy định tương ứng.

Thẻ An Toàn Có Thay Thế Chứng Chỉ Vận Hành Xe Nâng Không?

Đây là vấn đề doanh nghiệp rất dễ nhầm lẫn.

Huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động nhóm 3 và đào tạo chuyên môn vận hành xe nâng có liên quan nhưng không nên xem là một nội dung hoàn toàn giống nhau.

QCVN 25:2015/BLĐTBXH đối với xe nâng hàng sử dụng động cơ có tải trọng nâng từ 1.000 kg trở lên quy định người vận hành phải được đào tạo, huấn luyện và có chứng chỉ vận hành phù hợp. Bộ Nội vụ cũng đã giải đáp rằng quy chuẩn không quy định cụ thể chứng chỉ đó phải là chứng chỉ sơ cấp, kỹ năng nghề hay đào tạo ngắn hạn; người lao động có chứng chỉ vận hành xe nâng phù hợp quy định pháp luật được xem là đáp ứng yêu cầu của quy chuẩn.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên hiểu rằng chỉ có thẻ an toàn là đủ để chứng minh năng lực chuyên môn vận hành xe nâng.

Những Nguy Cơ Lớn Khi Vận Hành Xe Nâng

Những Nguy Cơ Lớn Khi Vận Hành Xe Nâng

Tai nạn xe nâng thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp chứ không chỉ do lỗi của người lái.

Các nguy cơ điển hình gồm:

• Xe bị lật khi cua với tốc độ cao.
• Nâng hàng vượt tải trọng cho phép.
• Tâm tải đặt quá xa.
• Hàng hóa rơi từ càng nâng.
• Va chạm với người đi bộ.
• Xe lao khỏi mép sàn hoặc cầu container.
• Lùi xe khi tầm nhìn bị che khuất.
• Nâng người bằng càng nâng không đúng quy định.
• Di chuyển khi càng nâng ở vị trí quá cao.
• Xe mất ổn định trên nền dốc hoặc mặt bằng không bằng phẳng.
• Sự cố phanh, lốp, thủy lực hoặc cơ cấu nâng.

Huấn luyện phải giúp người lao động hiểu nguyên nhân của từng nguy cơ thay vì chỉ học thuộc một danh sách quy tắc.

Nội Dung Huấn Luyện An Toàn Vận Hành Xe Nâng

Kiến Thức Về Cấu Tạo Xe

Người vận hành cần hiểu các bộ phận chính như:

• Càng nâng.
• Khung nâng.
• Xích nâng.
• Xi lanh thủy lực.
• Đối trọng.
• Hệ thống lái.
• Hệ thống phanh.
• Lốp xe.
• Thiết bị cảnh báo.
• Bộ phận điều khiển.

Việc hiểu cấu tạo giúp người lái phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi thiết bị xảy ra sự cố.

Tải Trọng Và Tâm Tải

Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất.

Người vận hành cần hiểu rằng tải trọng ghi trên xe không có nghĩa xe có thể nâng mọi kiện hàng có khối lượng thấp hơn con số đó trong mọi điều kiện.

Khả năng nâng còn chịu ảnh hưởng bởi:

• Vị trí tâm tải.
• Chiều cao nâng.
• Phụ kiện lắp thêm.
• Kích thước kiện hàng.
• Góc nghiêng khung nâng.
• Điều kiện mặt bằng.

Nâng hàng sai tâm tải có thể khiến xe mất ổn định và lật.

Quy Trình Kiểm Tra Xe Trước Ca

Trước khi vận hành, người lao động cần kiểm tra thiết bị theo checklist của doanh nghiệp và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Các hạng mục thường gồm:

• Tình trạng càng nâng.
• Khung và xích nâng.
• Lốp xe.
• Phanh.
• Hệ thống lái.
• Còi.
• Đèn cảnh báo.
• Dây an toàn nếu được trang bị.
• Rò rỉ dầu thủy lực.
• Mức nhiên liệu hoặc pin.
• Cơ cấu nâng hạ.
• Bảng tải trọng.

Nếu phát hiện hư hỏng ảnh hưởng đến an toàn, cần dừng sử dụng và báo cho người phụ trách.

Kỹ Thuật Nâng Hạ Hàng An Toàn

Khi tiếp cận pallet, người vận hành cần đưa xe vào đúng vị trí, căn chỉnh càng và đưa càng vào đủ sâu.

Trong quá trình nâng:

• Không vượt tải trọng cho phép.
• Không đứng hoặc cho người đi dưới tải nâng.
• Không nâng tải khi chưa ổn định.
• Không di chuyển với tải ở độ cao không cần thiết.
• Không dùng càng để đẩy hoặc kéo hàng trái thiết kế.
• Không để người đứng trên càng nâng.

Khi di chuyển, tải cần được duy trì ở vị trí phù hợp để bảo đảm ổn định và tầm nhìn.

An Toàn Khi Di Chuyển Trong Kho Xưởng

An Toàn Khi Di Chuyển Trong Kho Xưởng

Xe nâng thường hoạt động chung với công nhân, xe tải và các phương tiện khác. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống giao thông nội bộ rõ ràng.

Người vận hành phải:

• Tuân thủ giới hạn tốc độ.
• Giảm tốc tại góc khuất.
• Bấm còi khi đến giao lộ.
• Quan sát hướng di chuyển.
• Giữ khoảng cách với xe phía trước.
• Không sử dụng điện thoại khi điều khiển.
• Chú ý chiều cao cửa và kết cấu phía trên.
• Nhường đường theo quy định nội bộ.

Nếu tải che khuất tầm nhìn phía trước, cần áp dụng phương pháp di chuyển phù hợp với điều kiện thực tế và hướng dẫn vận hành.

Kiểm Định Xe Nâng Có Thay Thế Huấn Luyện Không?

Không.

Kiểm định kỹ thuật đánh giá tình trạng an toàn của thiết bị, trong khi huấn luyện và đào tạo đánh giá, xây dựng năng lực của người vận hành.

Đối với xe nâng hàng dùng động cơ có tải trọng nâng từ 1.000 kg trở lên thuộc phạm vi Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nghĩa vụ quản lý thiết bị nghiêm ngặt. Bộ Nội vụ cũng lưu ý QCVN 25:2015/BLĐTBXH không áp dụng đối với xe nâng công nghiệp loại một trục đơn, vì vậy cần xác định đúng chủng loại xe trước khi áp dụng yêu cầu kiểm định.

Những Sai Lầm Doanh Nghiệp Cần Tránh

Trong quản lý xe nâng, một số lỗi thường gặp gồm:

• Giao xe cho người chưa được đào tạo.
• Chỉ huấn luyện lý thuyết mà không đánh giá thực hành.
• Cho rằng biết lái ô tô đồng nghĩa biết vận hành xe nâng.
• Không kiểm tra xe đầu ca.
• Không phân luồng người đi bộ và xe nâng.
• Không quản lý tốc độ trong nhà xưởng.
• Dùng xe nâng hàng để nâng người không đúng mục đích thiết kế.
• Tiếp tục sử dụng xe khi có lỗi phanh, lốp hoặc thủy lực.
• Không theo dõi hồ sơ kiểm định đối với thiết bị thuộc diện áp dụng.

Kết Luận

Huấn luyện an toàn vận hành xe nâng phải kết hợp giữa kiến thức pháp luật, hiểu biết về thiết bị và kỹ năng thao tác thực tế. Đối với xe nâng hàng dùng động cơ có tải trọng nâng từ 1.000 kg trở lên thuộc phạm vi quy định, doanh nghiệp còn phải đặc biệt lưu ý yêu cầu đối với thiết bị nghiêm ngặt, huấn luyện nhóm 3 và năng lực chuyên môn của người vận hành.

Một người lái xe nâng an toàn không chỉ biết điều khiển xe tiến, lùi và nâng hàng. Họ phải hiểu giới hạn tải trọng, nhận biết thiết bị bất thường, kiểm soát không gian di chuyển và biết dừng công việc ngay khi điều kiện không còn bảo đảm an toàn.

Thông tin liên hệ 

Trung Tâm An Toàn Lao Động

Địa chỉ: Lầu 3, Lô T2-1.2, Đường D1, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. HCM

Email: info@trungtamantoanlaodong.com

Hotline: 0934900057

Website: trungtamantoanlaodong.com