Hóa chất được sử dụng trong hầu hết lĩnh vực sản xuất hiện đại, từ cơ khí, điện tử, dệt nhuộm, xử lý bề mặt đến thực phẩm, cao su và xử lý nước. Tuy nhiên, việc sử dụng sai cách có thể dẫn đến bỏng hóa chất, ngộ độc, cháy nổ, phản ứng nguy hiểm hoặc phát tán hóa chất ra môi trường làm việc.
Vì vậy, huấn luyện an toàn hóa chất công nghiệp là một phần quan trọng trong hệ thống quản lý an toàn của cơ sở có hoạt động hóa chất. Đặc biệt từ năm 2026, doanh nghiệp cần lưu ý khung pháp lý mới gồm Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, cùng Nghị định 25/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 17/01/2026.
Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Công Nghiệp Là Gì?
Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Công Nghiệp Là Gì?
Đây là hoạt động đào tạo cho những người có trách nhiệm quản lý, giám sát hoặc trực tiếp liên quan đến hóa chất nhằm giúp họ hiểu đặc tính nguy hiểm, phương pháp phòng ngừa và cách ứng phó khi xảy ra sự cố.
Một chương trình hiệu quả cần giúp học viên:
- Nhận diện hóa chất nguy hiểm.
- Hiểu nhãn và hình đồ cảnh báo.
- Đọc thông tin trong phiếu an toàn hóa chất.
- Sử dụng hóa chất đúng quy trình.
- Bảo quản và sắp xếp hóa chất phù hợp.
- Lựa chọn phương tiện bảo vệ cá nhân.
- Xử lý rò rỉ và tràn đổ.
- Thực hiện quy trình thông báo sự cố.
- Sử dụng vật liệu và thiết bị ứng phó.
- Thu gom, tiêu tẩy hoặc khử nhiễm phù hợp.
Nội dung phải gắn với chính loại hóa chất mà cơ sở đang sản xuất, kinh doanh, tồn trữ hoặc sử dụng.
Quy Định Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Đã Thay Đổi Trong Năm 2026
Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi xây dựng nội dung SEO cũng như hồ sơ thực tế.
Nghị định 25/2026/NĐ-CP hiện quy định riêng về huấn luyện an toàn chuyên ngành hóa chất tại Chương VI. Tổ chức, cá nhân hoạt động hóa chất có trách nhiệm tổ chức huấn luyện cho các đối tượng thuộc phạm vi quy định định kỳ 02 năm một lần, ngoại trừ một số trường hợp được Nghị định loại trừ.
Tính đến tháng 9/2026, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 25/2026/NĐ-CP nhưng đây vẫn là dự thảo; Nghị định 25/2026/NĐ-CP hiện vẫn là căn cứ đang có hiệu lực cho nội dung này.
Những Ai Phải Tham Gia Huấn Luyện?
Nghị định 25/2026/NĐ-CP chia đối tượng thành 3 nhóm.
Nhóm 1
Bao gồm các vị trí quản lý hoạt động hóa chất như:
- Người đứng đầu tổ chức, cơ sở trực tiếp hoạt động hóa chất.
- Trưởng phòng, ban, chi nhánh trực thuộc.
- Quản đốc phân xưởng hoặc vị trí tương đương phụ trách hoạt động hóa chất.
- Cấp phó được giao nhiệm vụ phụ trách điều hành hoạt động hóa chất.
Nhóm 2
Bao gồm:
- Người chịu trách nhiệm về an toàn hóa chất.
- Người trực tiếp giám sát an toàn hóa chất tại nơi làm việc.
- Thủ kho liên quan đến hoạt động hóa chất hoặc vị trí tương đương.
Nhóm 3
Bao gồm:
- Người lao động liên quan trực tiếp đến hóa chất.
- Nhân viên y tế tại cơ sở hoạt động hóa chất nếu có.
Việc phân nhóm chính xác giúp doanh nghiệp lựa chọn nội dung huấn luyện đúng trách nhiệm và mức độ tiếp xúc của từng người.
Nội Dung Huấn Luyện Không Thể Giống Nhau Cho Mọi Doanh Nghiệp
Nội Dung Huấn Luyện Không Thể Giống Nhau Cho Mọi Doanh Nghiệp
Nghị định 25/2026/NĐ-CP yêu cầu nội dung phải phù hợp với vị trí công tác, tính chất, chủng loại và mức độ nguy hiểm của hóa chất tại cơ sở.
Ví dụ, nhà máy sử dụng axit, bazơ đậm đặc cần tập trung nhiều vào nguy cơ ăn mòn, phản ứng hóa học và xử lý bắn tóe. Trong khi cơ sở sử dụng dung môi dễ cháy cần đặc biệt quan tâm đến:
- Nguồn gây cháy.
- Tĩnh điện.
- Thông gió.
- Nồng độ hơi.
- Bảo quản hóa chất dễ cháy.
- Xử lý tràn đổ.
- Phòng ngừa cháy nổ.
Do đó, sử dụng một giáo trình chung cho mọi cơ sở sẽ khó đáp ứng đúng mục tiêu của huấn luyện chuyên ngành.
Nhận Diện Hóa Chất Nguy Hiểm Là Nội Dung Nền Tảng
Người lao động không nên nhận biết hóa chất chỉ bằng màu sắc hoặc mùi.
Khóa huấn luyện cần hướng dẫn cách sử dụng:
- Tên hóa chất.
- Nhãn hóa chất.
- Hình đồ cảnh báo.
- Từ cảnh báo.
- Cảnh báo nguy cơ.
- Khuyến cáo phòng ngừa.
- Phiếu an toàn hóa chất.
Đặc biệt, người lao động cần hình thành thói quen kiểm tra nhãn trước khi sử dụng thay vì dựa vào kinh nghiệm.
Không được đựng hóa chất nguy hiểm trong chai nước uống hoặc bao bì không có thông tin nhận diện rõ ràng.
Phiếu An Toàn Hóa Chất Có Vai Trò Gì Trong Huấn Luyện?
Phiếu an toàn hóa chất là nguồn thông tin quan trọng để xây dựng quy trình sử dụng và ứng phó.
Người học cần biết cách tìm các thông tin như:
- Nhận dạng hóa chất.
- Đặc tính nguy hiểm.
- Thành phần.
- Biện pháp sơ cứu.
- Biện pháp chữa cháy.
- Cách xử lý khi tràn đổ.
- Yêu cầu bảo quản.
- Kiểm soát phơi nhiễm.
- Phương tiện bảo vệ cá nhân.
- Tính chất lý hóa.
- Khả năng phản ứng.
Thay vì chỉ giới thiệu khái niệm, khóa học nên cho người lao động thực hành đọc phiếu của chính các hóa chất đang được sử dụng tại cơ sở.
An Toàn Khi Bảo Quản Hóa Chất
Không phải hóa chất nào cũng có thể đặt cạnh nhau.
Doanh nghiệp cần đánh giá tính tương thích và bố trí kho phù hợp.
Các nguyên tắc cần được huấn luyện gồm:
- Phân khu theo đặc tính nguy hiểm.
- Không để hóa chất không tương thích cạnh nhau.
- Kiểm soát nguồn nhiệt và nguồn cháy.
- Bảo đảm bao bì kín và nguyên vẹn.
- Có biện pháp chống đổ, va chạm.
- Duy trì thông gió phù hợp.
- Kiểm soát lượng tồn kho.
- Bố trí vật liệu xử lý sự cố.
- Duy trì lối tiếp cận và thoát nạn.
Việc sắp xếp chỉ theo tên thương mại hoặc theo thứ tự nhập kho có thể tạo ra nguy cơ phản ứng nguy hiểm nếu xảy ra rò rỉ.
Thực Hành Ứng Phó Sự Cố Hóa Chất
Nghị định 25/2026/NĐ-CP đưa nội dung thực hành vào chương trình của các nhóm tương ứng, đặc biệt đối với người trực tiếp quản lý, giám sát và tiếp xúc hóa chất.
Học viên cần được thực hành:
- Nhận biết hình đồ cảnh báo.
- Lựa chọn phương tiện bảo vệ.
- Mặc và tháo bảo hộ đúng cách.
- Sử dụng vật liệu thấm hút.
- Khoanh vùng khu vực rò rỉ.
- Sử dụng thiết bị ứng phó.
- Thực hiện quy trình thông báo.
- Thu gom hóa chất sau sự cố theo phương án của cơ sở.
Một sai lầm phổ biến là cố gắng xử lý ngay mọi sự cố. Trong thực tế, người lao động phải biết khi nào có thể xử lý trong phạm vi được đào tạo và khi nào phải rút khỏi khu vực, cảnh báo và huy động lực lượng ứng phó chuyên trách.
Thời Gian Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Năm 2026
Điều 32 Nghị định 25/2026/NĐ-CP quy định thời gian huấn luyện chu kỳ đầu tiên tối thiểu 08 giờ, bao gồm cả thời gian kiểm tra.
Từ chu kỳ thứ hai trở đi, thời gian huấn luyện bằng 50% thời gian huấn luyện của chu kỳ đầu tiên, trừ trường hợp phải huấn luyện lại theo quy định.
Người đã được đào tạo phải huấn luyện lại khi:
- Thay đổi chủng loại hóa chất liên quan đến vị trí làm việc.
- Thay đổi công nghệ.
- Thay đổi cơ sở vật chất hoặc phương án sản xuất liên quan.
- Chuyển vị trí làm việc.
- Sau 2 lần kiểm tra không đạt.
- Hết thời hạn 2 năm kể từ lần huấn luyện gần nhất.
Kiểm Tra Sau Huấn Luyện Được Thực Hiện Như Thế Nào?
Nội dung kiểm tra phải phù hợp với chương trình đã đào tạo.
Theo Nghị định 25/2026/NĐ-CP:
- Thời gian kiểm tra tối đa là 2 giờ.
- Bài kiểm tra phải phù hợp nội dung huấn luyện.
- Người học phải đạt từ mức điểm trung bình trở lên.
Điều này cho thấy huấn luyện hóa chất không nên được thực hiện theo hình thức chỉ điểm danh rồi hoàn thiện giấy tờ.
Doanh Nghiệp Có Được Tự Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Không?
Nghị định 25/2026/NĐ-CP cho phép tổ chức, cá nhân hoạt động hóa chất có thể tự thực hiện hoặc thông qua tổ chức tư vấn, nhưng phải đáp ứng điều kiện đối với người huấn luyện và chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo.
Nếu tự thực hiện, người huấn luyện phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn theo Điều 31 Nghị định 25/2026/NĐ-CP. Nếu thuê tổ chức tư vấn, người huấn luyện và tổ chức tư vấn cũng phải đáp ứng điều kiện tương ứng.
Doanh nghiệp không nên hiểu “được tự tổ chức” đồng nghĩa có thể giao bất kỳ nhân viên nội bộ nào đứng lớp.
Hồ Sơ Huấn Luyện An Toàn Hóa Chất Gồm Những Gì?
Theo quy định hiện hành, hồ sơ cần bao gồm:
- Nội dung huấn luyện.
- Danh sách người tham gia.
- Họ tên, ngày sinh, chức danh và vị trí làm việc của học viên.
- Chữ ký xác nhận tham gia.
- Thông tin và hồ sơ chứng minh năng lực người huấn luyện.
- Nội dung kiểm tra.
- Kết quả kiểm tra.
- Quyết định công nhận kết quả.
Tổ chức, cá nhân phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ này tối thiểu 03 năm kể từ ngày ban hành quyết định công nhận kết quả kiểm tra và xuất trình khi cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu.
Huấn Luyện Hóa Chất Có Thay Thế Huấn Luyện ATVSLĐ Không?
Không nên mặc định hai chương trình có thể thay thế cho nhau.
Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH xác định công việc trực tiếp sản xuất, sử dụng, bảo quản và vận chuyển hóa chất nguy hiểm, độc hại theo phân loại GHS là công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động.
Trong khi đó, Nghị định 25/2026/NĐ-CP quy định riêng về huấn luyện an toàn chuyên ngành hóa chất.
Pháp luật cho phép cơ sở, tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ chức riêng hoặc kết hợp nội dung huấn luyện hóa chất với huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, phòng cháy chữa cháy hoặc nội dung khác, nhưng vẫn phải bảo đảm đầy đủ yêu cầu riêng về nội dung, người huấn luyện và thời gian của chương trình an toàn hóa chất.
Những Sai Lầm Cần Tránh Khi Quản Lý Hóa Chất
Những Sai Lầm Cần Tránh Khi Quản Lý Hóa Chất
Doanh nghiệp cần hạn chế các tình trạng:
- Huấn luyện chung chung, không dựa trên hóa chất thực tế.
- Phiếu an toàn hóa chất không sẵn có tại khu vực cần thiết.
- Hóa chất sang chiết nhưng không có nhãn phù hợp.
- Xếp hóa chất không tương thích cạnh nhau.
- Không huấn luyện lại khi thay đổi hóa chất.
- Trang bị bảo hộ nhưng không hướng dẫn sử dụng.
- Có bộ xử lý tràn đổ nhưng người lao động không biết dùng.
- Không thực hành tình huống ứng phó.
- Không lưu hồ sơ huấn luyện đầy đủ.
Kết Luận
Huấn luyện an toàn hóa chất công nghiệp trong năm 2026 cần được triển khai theo khung pháp lý mới của Luật Hóa chất 2025 và Nghị định 25/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần xác định đúng nhóm đối tượng, xây dựng nội dung theo loại hóa chất thực tế, bảo đảm thời lượng, kiểm tra kết quả và lưu hồ sơ đúng quy định.
Một chương trình huấn luyện có chất lượng không dừng ở việc giúp người lao động nhớ tên hóa chất hay ký vào danh sách tham dự. Mục tiêu quan trọng nhất là để mỗi người biết mình đang tiếp xúc với nguy cơ gì, phải phòng ngừa như thế nào và cần hành động ra sao khi sự cố hóa chất thực sự xảy ra.
Thông tin liên hệ
Trung Tâm An Toàn Lao Động
Địa chỉ: Lầu 3, Lô T2-1.2, Đường D1, Phường Tăng Nhơn Phú, TP. HCM
Email: info@trungtamantoanlaodong.com
Hotline: 0934900057
Website: trungtamantoanlaodong.com
Về tác giả
Thêm bình luận